top of page

A rendição voluntária: Europa, defesa e a ilusão do multilateralismo



A cada cúpula da OTAN, repete-se o mesmo ritual. Líderes europeus se reúnem para lamentar as “ameaças” americanas, desta vez com a Groenlândia como pano de fundo. O tom é sempre o mesmo: indignação seletiva, vitimismo estratégico e zero autoconsciência sobre as realidades que moldaram a ordem de segurança transatlântica.


O público da Europa Ocidental deveria reconhecer uma verdade incômoda: pela primeira vez desde a fundação da aliança atlântica, Washington conseguiu o que nenhum presidente antes ousou cobrar com firmeza, que aqueles países destinassem parcela maior do seu PIB à própria defesa. O número de membros da OTAN que atingem a meta de 2% saltou de três para mais de vinte em menos de uma década. Isso não aconteceu por generosidade europeia ou por lucidez estratégica. Aconteceu porque alguém finalmente deixou de bancar o cavalheiro e passou a exigir.


A questão fundamental reside na assimetria de capacidades e vontade política. Durante sete décadas, a Europa Ocidental construiu sua segurança sobre um arranjo que permitia investimento mínimo em defesa. O “dividendo da paz” pós-1989 transformou-se em letargia estratégica. Enquanto isso, a Rússia reconstitui seu poder militar, a China expande sua projeção global e o Irã consolida uma rede de influência que se estende do Levante, através do Líbano, Síria e Iraque, até o Golfo Pérsico. A Europa, por sua vez, fragmenta-se em debates sobre “soberania estratégica”, conceito que permanece vago e desconectado de capacidades reais.


Trump está certo ao identificar a decadência que permeia as estruturas de poder europeia. Não se trata apenas de questões morais ou sociais, embora estas existam. Trata-se de uma erosão da capacidade de decisão estratégica autônoma. Nesta confrontação que opõe Israel e Estados Unidos à arquitetura de poder xiita iraniana, os governos europeus inventaram pretextos covardes para não prestar apoio concreto às forças de Washington e Jerusalém, mesmo quando isso correspondia ao interesse objetivo do próprio Ocidente e à estabilidade regional.


Os fatos são teimosos. Há meio século, Teerã funciona como epicentro de perturbação sistêmica na ordem internacional. O regime dos aiatolás não é mero ator regional; é um vetor de instabilidade que opera através de múltiplos canais: a Guarda Revolucionária Islâmica, as milícias por procuração (Hezbollah, Houthis, Kataib Hezbollah), a proliferação nuclear e o controle de rotas estratégicas. Esse regime provoca perturbações no mercado mundial de petróleo, financia redes terroristas em quatro continentes e exporta uma revolução que já deixou um rastro de sangue do Líbano ao Iêmen, passando pela Síria e pelo Iraque. Diante disso, a resposta europeia é fazer discursos sobre “direitos humanos” enquanto evita qualquer ação concreta, uma postura que, paradoxalmente, permite que violações ainda maiores ocorram.


A Europa também falha em compreender a dimensão geopolítica mais ampla. A competição sino-americana, a reconfiguração do Oriente Médio pós-2015 (após o acordo nuclear iraniano) e a ressurgência russa exigem alinhamentos claros. A ilusão de uma “terceira via” europeia, nem americana, nem chinesa, nem russa, é precisamente isso: uma ilusão estratégica. Na prática, essa postura deixa a Europa à mercê de potências que não hesitam em perseguir seus interesses com clareza estratégica.


Chega-se então à pergunta que o establishment diplomático europeu não quer enfrentar: se as sociedades e os governos europeus perderam a vontade de viver com honra, na defesa dos seus valores tradicionais e dos seus interesses materiais, por que obrigar os Estados Unidos a continuar protegendo-os? A resposta americana, cada vez mais explícita, é: não faremos mais isso sem contrapartida.


A Europa Ocidental parece querer se transformar naquilo que a Europa Oriental foi durante a Cortina de Ferro, mas por escolha própria. É uma rendição voluntária, disfarçada de multilateralismo e “autonomia estratégica”. Triste, mas reveladora. E, mais importante, insustentável.



1 comentário


Bài bạn viết ngắn gọn mà dễ hiểu thật, đọc lướt một lượt là nắm được ý, cảm ơn bạn đã chia sẻ để mọi người tiện tham khảo. Mình cũng có thói quen xem thống kê XSMB hằng ngày, nhưng hồi trước cứ phải nhảy qua lại nhiều nơi nên khá mất thời gian. Về sau mình tự ghi chú rồi gom lại cho đỡ rối, lúc cần tra thì mở ra xem nhanh là xong. Mình để chung hết trên một trang ở soicau247.com để khỏi phải tìm tới tìm lui, chủ yếu phục vụ cho mình theo dõi thôi. Nếu ai cũng thích xem số liệu cập nhật theo ngày thì có thể ghé qua đường dẫn…

Curtir
bottom of page